Du học Canada có được mang theo người thân không? Câu trả lời là có, nhưng không phải cứ có study permit thì vợ/chồng và con đều nghiễm nhiên được sang, được làm việc hoặc được học miễn phí. Gia đình cần tách riêng ba vấn đề: người thân có thể nhập cảnh cùng hay không, họ cần loại giấy phép nào và họ có quyền học tập, làm việc đến đâu.
Quy định Canada thay đổi khá thường xuyên. Vì vậy, trước khi nộp hồ sơ, bạn nên đối chiếu thông tin trên website chính thức của IRCC, cơ quan di trú Canada và trường dự định theo học. Đừng chỉ dựa vào lời quảng cáo kiểu “đi cả gia đình, vợ/chồng được đi làm” mà chưa kiểm tra bậc học, thời lượng chương trình và ngành học.
Những ai được xem là người thân đi cùng?
Trong hồ sơ di trú Canada, nhóm thành viên gia đình thường được xem xét gồm:
- Vợ hoặc chồng hợp pháp, có giấy đăng ký kết hôn hợp lệ.
- Common-law partner, tức người sống chung như vợ chồng và phải đáp ứng yêu cầu chứng minh theo quy định Canada.
- Con phụ thuộc, thường là con ruột hoặc con nuôi đáp ứng điều kiện về độ tuổi và tình trạng phụ thuộc theo quy định tại thời điểm nộp hồ sơ.
Cha mẹ, anh chị em hoặc họ hàng khác không tự động thuộc nhóm người phụ thuộc để đi cùng hồ sơ du học. Họ có thể phải xin một loại visa hoặc giấy phép riêng, với mục đích chuyến đi và điều kiện khác. Vì vậy, nếu gia đình muốn đưa ông bà sang hỗ trợ chăm sóc trẻ, không nên gộp họ vào hồ sơ người phụ thuộc của du học sinh.
Du học Canada có được mang theo người thân không?
Người thân có thể nộp hồ sơ đi cùng hoặc nộp sau, tùy kế hoạch gia đình. Tuy nhiên, giấy phép của mỗi người có mục đích riêng. Du học sinh cần study permit; vợ/chồng có thể xin visitor visa hoặc open work permit nếu đủ điều kiện; con có thể cần visitor visa, study permit hoặc giấy tờ phù hợp với thời gian và mục đích học tập.
Điểm cần lưu ý nhất hiện nay là vợ/chồng của du học sinh không phải lúc nào cũng được cấp open work permit. Từ năm 2025, Canada đã thu hẹp nhóm đủ điều kiện. Vợ/chồng của sinh viên quốc tế thường chỉ được xem xét open work permit trong một số trường hợp, chẳng hạn du học sinh đang học chương trình tiến sĩ, một số chương trình thạc sĩ có thời lượng tối thiểu theo quy định, hoặc một số chương trình chuyên môn đủ điều kiện. Danh sách và điều kiện có thể được cập nhật, nên phải kiểm tra trực tiếp trên trang IRCC trước khi nộp.
Nếu du học sinh học chương trình cao đẳng, chứng chỉ sau trung học hoặc cử nhân, vợ/chồng có thể không còn đủ điều kiện xin open work permit theo diện người thân của sinh viên. Khi đó, vợ/chồng có thể cân nhắc visitor status hoặc tự xin giấy phép học tập, giấy phép lao động theo một diện độc lập nếu đáp ứng yêu cầu.
Quyền học tập và làm việc của từng thành viên
| Thành viên | Giấy tờ thường cần xem xét | Điểm cần kiểm tra |
|---|---|---|
| Du học sinh | Study permit và thư nhập học | Trường, chương trình, thời lượng, điều kiện duy trì tình trạng sinh viên |
| Vợ/chồng | Visitor visa hoặc open work permit | Người học có thuộc nhóm chương trình đủ điều kiện cho open work permit hay không |
| Con chưa thành niên | Visitor visa và/hoặc study permit | Thời gian học, cấp học, tỉnh bang và yêu cầu của trường/cơ quan giáo dục |
| Cha mẹ, người thân khác | Giấy phép theo mục đích chuyến đi riêng | Quan hệ gia đình, tài chính, thời gian lưu trú và khả năng quay về |
Với con trong độ tuổi đi học, gia đình không nên mặc định rằng con được vào học miễn phí chỉ vì cha hoặc mẹ có study permit. Quyền học của con phụ thuộc vào tình trạng cư trú, tỉnh bang, loại trường và hướng dẫn địa phương. Một số trường hợp trẻ có thể học khi đi cùng cha mẹ có giấy phép hợp lệ, nhưng trường vẫn có thể yêu cầu study permit hoặc giấy tờ bổ sung.
Với vợ/chồng được cấp open work permit, quyền làm việc cũng phải tuân thủ thời hạn của giấy phép và các điều kiện ghi trên giấy tờ. Không nên mua vé, thuê nhà dài hạn hoặc nghỉ việc ở Việt Nam chỉ dựa trên kỳ vọng rằng người đi cùng chắc chắn tìm được việc.
Hồ sơ gia đình cần chuẩn bị như thế nào?
Hồ sơ nên thể hiện rõ người đi chính, quan hệ gia đình và kế hoạch tài chính. Một bộ hồ sơ thường cần các nhóm giấy tờ sau:
- Giấy tờ cá nhân: hộ chiếu, giấy khai sinh, giấy đăng ký kết hôn, giấy tờ nhận con nuôi nếu có.
- Giấy tờ học tập của du học sinh: thư nhập học, thông tin chương trình, kế hoạch học tập và giấy tờ theo yêu cầu của hồ sơ study permit.
- Hồ sơ học tập của con: học bạ, giấy xác nhận đang học hoặc giấy tờ liên quan nếu con dự định nhập học tại Canada.
- Hồ sơ tài chính: tiền học, sinh hoạt phí của du học sinh và khoản tăng thêm cho từng thành viên đi cùng. Cách tính và mức yêu cầu phải tra theo thời điểm nộp hồ sơ.
- Giải trình kế hoạch: lý do gia đình đi cùng, nơi ở, kế hoạch học tập của con, công việc dự kiến của vợ/chồng và phương án tài chính.
Giấy tờ Việt Nam không phải tiếng Anh hoặc tiếng Pháp thường cần dịch thuật theo yêu cầu của hồ sơ. Thông tin về tình trạng hôn nhân, số người phụ thuộc, lịch sử học tập và tài chính phải thống nhất giữa các biểu mẫu. Sai khác nhỏ về ngày tháng, địa chỉ hoặc quá trình làm việc cũng có thể khiến hồ sơ cần giải trình thêm.
Tính chi phí khi cả gia đình sang Canada
Chi phí không chỉ là học phí của du học sinh. Gia đình cần lập ngân sách theo công thức:
Tổng ngân sách năm đầu = học phí + chi phí sinh hoạt của du học sinh + chi phí sinh hoạt của người đi cùng + nhà ở và tiền đặt cọc + bảo hiểm + vé máy bay + lệ phí hồ sơ + chi phí học của con.
Các khoản học phí, nhà ở, bảo hiểm và lệ phí có thể thay đổi theo trường, tỉnh bang và thời điểm nộp. Khi lập bảng, nên dùng báo giá mới nhất của trường và nguồn chính thức thay vì lấy một con số chung trên mạng.
| Khoản cần dự trù | Cách tính thực tế | Lưu ý |
|---|---|---|
| Học phí | Theo invoice hoặc bảng học phí của trường | Kiểm tra số học kỳ, phí phụ trợ và điều kiện hoàn phí |
| Sinh hoạt | Mức yêu cầu tài chính hiện hành cho từng thành viên | Mức này được cập nhật; tra trên IRCC tại thời điểm nộp |
| Nhà ở | Tiền thuê hàng tháng nhân số tháng, cộng tiền đặt cọc | Toronto, Vancouver và các thành phố lớn thường có mặt bằng thuê cao hơn nhiều khu vực khác |
| Con đi học | Phí trường, đồng phục, sách vở, đi lại và chăm sóc trẻ | Phụ thuộc tỉnh bang, cấp học và tình trạng cư trú |
| Di chuyển, bảo hiểm | Vé máy bay, bảo hiểm y tế và chi phí đi lại ban đầu | Nên dự phòng khoản phát sinh trong những tháng đầu |
Ví dụ, nếu một gia đình có du học sinh, vợ/chồng và một con, không nên chứng minh tài chính chỉ bằng học phí cộng sinh hoạt phí của một người. Hãy lấy học phí thực tế trong thư của trường, cộng mức sinh hoạt mà IRCC yêu cầu cho cả ba người, sau đó thêm nhà ở, vé máy bay và các khoản học của con. Nếu tổng dự toán năm đầu là A, nguồn tiền nên thể hiện được khả năng chi trả cho A một cách hợp lý, có nguồn gốc rõ ràng và phù hợp với thu nhập gia đình.
Nên chọn chương trình nào nếu muốn đưa gia đình đi cùng?
Nếu mục tiêu chính là đưa vợ/chồng sang và tăng khả năng người này được làm việc, cần kiểm tra điều kiện open work permit trước khi chọn trường. Đừng chọn một chương trình chỉ vì học phí thấp rồi mới phát hiện vợ/chồng không thuộc nhóm được xin giấy phép lao động.
Gia đình có thể so sánh theo các tiêu chí:
- Bậc học và thời lượng: kiểm tra chương trình có thuộc nhóm được quy định cho người thân xin open work permit hay không.
- Ngành học và cơ hội sau tốt nghiệp: xem chương trình có đáp ứng điều kiện giấy phép làm việc sau tốt nghiệp tại thời điểm dự kiến hoàn thành hay không.
- Địa điểm: thành phố nhỏ có thể giảm áp lực tiền thuê, nhưng cơ hội việc làm, phương tiện công cộng và trường học cho con cần được khảo sát.
- Khả năng chăm sóc con: nếu con còn nhỏ, phải tính thời gian đưa đón, chi phí giữ trẻ và việc vợ/chồng có thực sự có thể đi làm toàn thời gian hay không.
Việc chọn trường nên dựa trên hồ sơ học tập, ngân sách, mục tiêu nghề nghiệp và kế hoạch gia đình. Không nên chọn trường chỉ vì lời hứa về việc làm thêm hoặc khả năng định cư, bởi các chính sách này có thể thay đổi.
Những sai lầm dễ khiến kế hoạch đi cùng thất bại
- Nhầm visitor visa với quyền làm việc: sang Canada với tư cách khách không đồng nghĩa được đi làm.
- Cho rằng vợ/chồng luôn được open work permit: điều kiện hiện nay phụ thuộc chặt vào chương trình của du học sinh.
- Không khai đầy đủ người thân: thông tin gia đình phải trung thực và nhất quán, kể cả khi người thân chưa đi ngay.
- Chứng minh tài chính thiếu phần người phụ thuộc: hồ sơ có nhiều người nhưng chỉ chuẩn bị ngân sách cho một sinh viên là điểm yếu rõ ràng.
- Chọn thành phố theo quảng cáo: cần so sánh tiền thuê, giao thông, trường học và việc làm thực tế.
Trước khi nộp hồ sơ, gia đình nên lập một bảng riêng gồm: ai đi cùng, loại giấy phép dự kiến, quyền học hoặc làm việc, chi phí năm đầu, nguồn tiền và phương án nếu visa của người thân không được cấp cùng lúc. Nếu thông tin trên IRCC hoặc website tỉnh bang thay đổi, hãy cập nhật kế hoạch thay vì cố giữ một phương án cũ.
Câu hỏi thường gặp
Vợ/chồng của du học sinh Canada có luôn được cấp giấy phép làm việc không?
Không. Điều kiện open work permit phụ thuộc vào bậc học, thời lượng và nhóm chương trình của du học sinh. Cần kiểm tra tiêu chí hiện hành trên website IRCC trước khi nộp hồ sơ.
Con của du học sinh có được học tại Canada không?
Có thể, nhưng giấy tờ và quyền học phụ thuộc vào độ tuổi, cấp học, tỉnh bang và tình trạng cư trú của trẻ. Gia đình nên hỏi trường và cơ quan giáo dục địa phương để xác định có cần study permit hay không.
Có thể đưa cha mẹ sang Canada cùng hồ sơ du học không?
Cha mẹ không phải người phụ thuộc tự động trong hồ sơ du học. Họ cần xin giấy tờ theo mục đích riêng và chứng minh tài chính, quan hệ gia đình cùng kế hoạch lưu trú phù hợp.